Topsport is een ongezonde bezigheid, maar dat is het roken van een pakje sigaretten ook. Ieder zijn ding. Het gekke is dat een topsporter bij uitoefenen van zijn ongezonde bezigheid alle hulp krijgt van trainer, arts, fysiotherapeut en psycholoog om zowel lichaam als geest tot het uiterste te drijven. Terwijl de arme kettingroker het elke dag in z’n eentje voor elkaar moet zien te krijgen om zijn lichaam te kwetsen met die zestig sigaretten per dag. Een kromme vergelijking. Misplaatst. Mee eens. Maar als je twintig jaar na dato als voormalig succesvol sporter, en nog niet zó oud, niet eens meer in staat bent om een stukje hard te lopen, een rondje te schaatsen of een partijtje tennis te spelen vanwege twee kapotte knieën, dan is het niet zo gek om met gemengde gevoelens naar de zwoegende en zwetende topsporters te kijken. Gezondheid eindigt, waar topsport begint schreef Bertolt Brecht in de vorige eeuw.

Hoe zou het nu gaan met Paulien van Deutekom, Ireen Wüst, Cindy Klassen, Jeremy Wotherspoon, Mike Ireland en al die anderen die het afgelopen schaatsseizoen hebben ondervonden dat het bedrijven van topsport lang niet altijd een gezond lichaam oplevert? Zijn hun lichaam en geest inmiddels helemaal fit en gereed om de komende maanden opnieuw tot het uiterste te gaan? Of wordt er gesjoemeld omdat die Olympische Spelen nu heel dichtbij komen?

Toch zal ook ik juichend en klappend langs de Richmond Olympic Oval staan wanneer de gouden medaillewinnaar zijn of haar ereronde rijdt. Hup Holland hup! We are the Champions! Het liefst op alle schaatsdagen. Maar dan moet er nog bergen werk verzet worden. Sporters, begeleiding, wie ook verder: alsjeblieft wees verstandig, neem geen (te) grote risico’s, blijf heel! Met een mooie zomer en prachtige wintertijd in het vooruitzicht…

(c) 2009 LinkiT / Ria Visser

De Canadese Christine Nesbitt zou een dag voor het wereldkampioenschap allround in Hamar te kennen hebben gegeven liever niet te starten. Nesbitt had het gevoel dat ze niet goed zou presteren. Ze was bang. Had geen zelfvertrouwen meer. En zo ontstond in haar hoofd de gedachte dat er maar een uitweg was: niet starten.

Eerlijk gezegd ken ik dat gevoel. Zó ontzettend bang om te falen en er zó van overtuigd zijn dat je slecht zult presteren dat je liever niet wilt starten. Als niemand je mentale strijd opmerkt , wordt het probleem in je hoofd alsmaar groter. Daarom is het goed dat in tegenstelling tot ‘vroeger’ er tegenwoordig vaak een mental coach (cq. sportpsycholoog) aan het begeleidingsteam is toegevoegd. Zo iemand die je de handvaten aanreikt hoe je gedachten te bedwingen.

Het gevecht tegen negatieve gedachten kost enorm veel energie. Niet een aanwijsbaar feit, maar dénken dat het niet goed gaat, is veelal de oorzaak van tegenvallende prestaties. En zo is de vicieuze cirkel rond.

De oplossing van Ingrid Paul om Nesbitt weer op de rails te krijgen, was simpel. ‘Mij best. Als je niet wilt rijden, dan niet. Presteren doe je voor jezelf. Voor niemand anders.’ De peptalk bestond uit woorden van gelijke strekking en het werkte. Nesbitt won de 500 meter, werd tweede op de 1500 meter en uiteindelijk zesde in het eindklassement. Prima!

Ireen Wüst, de Olympisch kampioene van 2006, wereldkampioene van 2007 en Europees kampioene van 2008 was superblij met haar derde plaats in het klassement van het wereldkampioenschap in Hamar. Brons op een gedevalueerd toernooi, op twee punten achterstand van winnares Martina Sábliková is een klassering waar ik persoonlijk niet van onder de indruk raak. Waarschijnlijk was haar blijdschap niet alleen gericht op het brons, maar vooral gericht op het gevecht in haar hoofd dat ze had gewonnen.

Is zo’n mentaal gevecht nu typisch iets voor vrouwelijke topsporters of zijn ook mannen in staat om in zo’n dip te geraken?

Mijn eerste gedachte: mannen laten zich niet zo gemakkelijk van de wijs brengen. Maar dat is niet waar. Er zijn legio voorbeelden van kerels die na het leveren van buitenproportionele prestaties een seizoen later werkelijk door het ijs zakken van ellende. Denk aan Gianni Romme: Europees kampioen, wereldkampioen en tweevoudig gouden medaillewinnaar tijdens de Olympische Spelen 1998 in het Japanse Nagano. Hem werd toegedicht van een andere planeet te zijn, zo goed waren zijn gouden races. Denk aan Jochem Uytdehaage, Europees kampioen en winnaar van twee gouden en een zilveren medaille tijdens de Olympische Spelen 2002 in het Amerikaanse Salt Lake City. Oppermachtig! Denk aan Chad Hedrick, wereldkampioen, Olympisch goud… Drie toppers. Toppers die na hun succesvolle Olympische optreden als tobbers over de baan gingen.

Tja, wie ‘tussen de oren’ een topper is, is fysiek tot wonderen in staat. En wie mentaal niet sterk is, zal ook op het fysieke vlak moeten inboeten. En zo heeft elke medaille een keerzijde…

(c) 2009 LinkiT / Ria Visser